Hometrainer na een nieuwe knie of heup: wanneer mag het, en hoe stel je hem in?

Hoe lager het zadel, hoe verder je knie en heup bovenin de trapbeweging moeten buigen. Dat is precies wat je in de eerste maanden wilt beperken. Daarom schrijven zowel Radboudumc (knie) als MST (heup) dat het zadel niet te laag mag staan, of juist wat hoger mag.

Voor gezonde fietsers staat het zadel goed als je been bijna gestrekt is met je hiel op het pedaal in de laagste stand; dat leggen we uit in zadelhoogte hometrainer. Na een operatie begin je met een iets hogere stand, zodat je de omwenteling kunt maken zonder ver te buigen. Lukt een hele omwenteling nog niet, trap dan eerst heen en weer en forceer niets.

Radboudumc noemt bij een knieprothese ook dat de knie na de operatie meestal niet verder buigt dan ongeveer 120 graden. Een kortere crank (trapper) vraagt minder buiging; Radboudumc noemt een crankverkorter als optie voor de gewone fiets. Bij een hometrainer kun je de crank meestal niet wisselen, dus daar doet de zadelhoogte het werk.

Het moeilijkste moment is vaak niet het fietsen, maar het opstappen. Bij een gewone hometrainer zwaai je je been over het frame, met veel buiging in de heup. Twee soorten fietsen maken dat makkelijker.

Een hometrainer met lage instap. Het frame is aan de voorkant verlaagd, zodat je erin stapt in plaats van eroverheen zwaait. In onze vergelijking zijn dat onder meer de Tunturi Signature F20 (tot 150 kg), de VirtuFit Low Entry Bike 1.0 en de Tunturi Cardio Fit B40. Zie hometrainer met lage instap.

Een ligfiets. Je zit op een stoel met rugleuning, wat stabieler voelt. De Toorx BRX-RMULTIFIT heeft een zitting die volgens Toorx 90 graden naar links of rechts draait: je gaat zitten en draait daarna naar de trappers. De Fitbike Ride 400 iPlus is een ligfiets met 24 elektronische weerstandsniveaus. Let op: bij een ligfiets zit je lager, en opstaan uit een lage stoel vraagt ook buiging in de heup. Vraag na een heupoperatie aan je fysiotherapeut welke zithoogte goed is. Meer in ligfiets hometrainer.

Een fijn instelbare, lage weerstand is belangrijker dan veel niveaus bovenin. Begin op de laagste stand; dat is waarom we in hometrainer voor revalidatie op fijne weerstand letten.

Thuisarts adviseert bij artrose in de knie te beginnen met 5 of 10 minuten en er elke week 5 minuten bij te doen. Na een operatie maakt je fysiotherapeut het schema, maar het idee is hetzelfde: kort beginnen, licht trappen en per week een beetje opbouwen. Hoe je dat bijhoudt, staat in hoe lang per dag op de hometrainer.

Zet de fiets op een plek waar je je kunt vasthouden bij het op- en afstappen, bijvoorbeeld naast een muur of een stevige stoel, en zorg dat er geen kleed of snoer ligt waar je over kunt struikelen. Tips daarvoor staan in veilig opstappen en hometrainer plaatsen.

• Draai niet terwijl je op het geopereerde been staat; draai stap voor stap (Thuisarts, kunstknie).
• Na een nieuwe heup: buig de heup de eerste 3 maanden niet te ver, ook niet bij het opstappen (Thuisarts).
• Stop bij meer pijn, zwelling of roodheid en neem contact op met je ziekenhuis.

Omdat het advies per operatie en per ziekenhuis verschilt, is het handig om concrete vragen te stellen voordat je een hometrainer koopt of weer gaat gebruiken. Met de antwoorden kun je de fiets meteen goed instellen.

• Vanaf wanneer mag ik op een hometrainer, en met hoeveel weerstand?
• Hoe ver mag mijn knie of heup buigen, en hoe hoog moet het zadel daarvoor staan?
• Is een lage instap genoeg, of is een ligfiets met rugleuning beter voor mij? Hoe hoog mag de zitting zijn om veilig op te staan?
• Hoe lang per keer en hoe vaak per week, en hoe bouw ik dat op?
• Bij welke klachten moet ik stoppen of bellen?
• Mag ik de hometrainer ook gebruiken als ik nog met krukken loop, en hoe stap ik dan veilig op en af?

Bij een nieuwe knie draait het vooral om de buighoek. In het begin is het lastig om de trappers helemaal rond te krijgen; dat is het moment waarop Radboudumc de hometrainer met lichte weerstand noemt. Een hoger zadel helpt, en de weerstand blijft laag zolang je knie nog dik of stijf is.

Bij een nieuwe heup draait het vooral om het buigen van de heup en het opstappen. Thuisarts noemt de eerste 3 maanden als periode met een grotere kans dat de heup uit de kom schiet. Dan telt hoe je op de fiets komt minstens zo zwaar als het fietsen zelf: een lage instap of een stoel waarop je eerst gaat zitten, voorkomt dat je je been hoog over het frame moet zwaaien.

Fysiotherapie na een knie- of heupprothese loopt via je behandelaar en zorgverzekering. Een hometrainer voor thuis is een eigen aankoop; wat er wel en niet vergoed wordt, staat in hometrainer voor revalidatie. Wil je hem alleen voor de herstelperiode, dan kan huren een optie zijn: hometrainer huren of kopen.